ทดลองระบบ Aquaponic ภาคปฏิบัติ

ตั้งโครง ด้วย PVC 6 หุน ส่วนตัวราง ใช้ PVC 3 นิ้ว

หัวรางจุดปล่อยน้ำ ใช้ข้อต้อ 3 นิ้ว 

2 ท่อน ตรงกลาง เป็นท่อ PVC 3 นิ้ว ผ่าครึ่ง ออกแบบไว้เพื่อ ใช้อนุบาลต้นกล้าผัก

ปลายท่อ เป็นข้อต่อ ลด จาก 3 นิ้ว เหลือ  1 นิ้ว เป็นจุดถ่ายน้ำกลับ

ออกแบบ ให้เป็นระบบน้ำล้นในตัว ซึ่งเมื่อน้ำไหลตามรางมาจนเต็มข้อต่อ 3 นิ้ว ก็จะล้นออกมาตามท่อลด 1 นิ้ว มารวมกันเพื่อไหลย้อนกลับลงบ่อกรองน้ำล้นอีกครั้ง

ท่อรวมน้ำไหลกลับเป็นท่อ PVC ขนาด 1 นิ้ว

ชุดวาล์วควบคุมการไหลกลับของน้ำไปยังบ่อกรอง ใช้ ข้องอ ขนาด 1 นิ้ว ลดเหลือ 4 หุน

โดยมี บอลวาล์ว 2 ชุดเพื่อปรับความแรงของการไหลกลับของน้ำทั้ง 2 ชุด

ภาพโดยรวมก่อนทดสอบการไหลเวียนของน้ำ

ทุกจุดของข้อต่อ จะไม่ใช้กาวทาท่อ (เผื่อไว้ก่อน เผื่อรื้อ ) จึงต้องใช้ซิลิโคนทาป้องกันน้ำรั่วทุกจุด

ภาพโดยรวมก่อนทดสอบการไหลเวียนของน้ำ(อีกมุม)

บ่อกรอง ชุดน้ำไหลกลับ ใช้ใยแก้วกรองน้ำ

บ่อกรองเป็นระบบน้ำล้นผ่านท่อ PVC ขนาด 1 นิ้ว น้ำที่จะไหลกลับไปยังบ่อเลี้ยงปลาจะผ่านการกรองโดยใยแก้อีกครั้งหนึ่งก่อน เพื่อกรองเอาเศษต่างๆออกก่อนปล่อยลงบ่อเลี้ยง

บ่อกรอง ชุดจ่ายน้ำเข้าระบบ ใช้ใยแก้วกรองน้ำ 

น้ำจะไหลผ่านท่อ PVC ขนาด 4 หุน โดยผ่านปั้มน้ำขึ้นมายังบ่อกรอง แล้วจะไหลผ่านท่อน้ำล้นขนาด 1 นิ้ว ผ่านการกรองด้วยใยแก้ เพื่อกรองเอาเศษอาหาร ต่างๆออก ไหลมารวมกันที่ท่อ PVC 4 หุน ซึ่งปลายท่อจะเจาะ ใส่ท่อ PE ขนาด  0.5 ซ.ม. เพื่อจ่ายให้กับระบบ แปลงปลูกผักต่อไป

ท่อ PE ขนาด 0.5 cm. เป็นตัวจ่ายน้ำให้กับระบบปลูกผักไร้ดิน(DRFT System)

ปั้มน้ำขุมกำลังของระบบ

ทดสอบการไหลเวียนของน้ำในระบบ ก่อนปล่อยปลาลงเลี้ยง

ตรงกลางในภาพ ลองนำต้นกล้าผักไทยมาทำการอนุบาล เพื่อไห้รากแข็งแรง (ได้ผลดี ทำให้รากต้นกล้ายาวเร็วและแข็งแรง)

หลังจากทดทดลองปล่อยปลาดูแล้ว เริ่มเกิดปัญหา

   ปริมาณของปลาในบ่อน้อยเกินไป ทำให้สารอาหารไม่เพียงพอต่อความต้องการของผักบนแปลง (ผักมีอาการเหลือง)

เปลี่ยนแนวคิดใหม่ มาเป็นแปลง ที่ใช้เลี้ยงผัก Hudroponics ก่อนที่จะเก็บเกี่ยวซะเลย

ตรงกลางเป็นแปลงอนุบาลต้นกล้าเพื่อให้รากของต้นกล้ายาวและแข็งแรง ก่อนที่จะย้ายไปเลี้้ยงยังแปลงผักระบบ Hydroponic

ภาพโดยรวม ผักที่ได้หวานกรอบอร่อย ปลอดสารพิษ 100 เปอร์เซ็น

Aquaponic System (ทางเลือกใหม่ในการปลูกผักและเลี้ยงปลาพร้อมๆกัน)

ระบบ Aquaponics 

การปลูกพืชและการเลี้ยงสัตว์แบบผสมผสาน

อควาโปนิกส์ (Aquaponics) คือ การรวมระบบของการเลี้ยงสัตว์น้ำและการปลูกพืชเข้าด้วยกัน ซึ่งในปัจจุบันทำได้โดยการเลี้ยงปลาแบบน้ำไหลเวียนร่วมกับการปลูกพืชผักสมุนไพรด้วยระบบไฮโดรโปรนิกส์ ซึ่งเป็นการพัฒนาขั้นสูงของนักวิจัยและผู้ปลูกพืชผัก เพื่อให้เกิดต้นแบบการผลิตอาหารแบบยั่งยืนเพื่อเลี้ยงประชากรโลกในอนาคต ปัจจุบันอควาโปนิกส์ เปรียบเหมือนต้นแบบของการผลิตอาหารแบบยั่งยืน โดยยึดถือหลักการที่แน่นอน ดังนี้คือ 1.ผลิตภัณฑ์ของเสียของระบบชีววิทยาชนิดหนึ่ง สามารถผลิตสารอาหารให้ระบบชีววิทยาอีกชนิดหนึ่งได้อย่างเหมาะสม 2.การรวมการผลิตพืชและการเลี้ยงปลาเป็นผลของการผลิตแบบหลากหลาย (Polyculture) ซึ่งจะเพิ่มความหลากหลายและได้ผลผลิตแบบทวีคูณ เป็นระบบนิเวศแบบเกื้อกูลกัน 3.น้ำถูกกรองโดยผ่านการกรองทางชีววิธี และนำกลับมาใช้ซ้ำและ 4.เป็นการผลิตอาหารเพื่อสุขภาพปราศจากสารเคมีสามารถผลิตได้ทั่วไป ช่วยยกระดับเศรษฐกิจระดับท้องถิ่นได้ ในระบบอควาโปนิกส์ น้ำที่ออกจากการเลี้ยงปลาอุดมไปด้วยธาตุอาหารพืช ซึ่งได้จากสิ่งปฏิกูลของปลาถูกนำมาใช้ในการให้ปุ๋ยกับระบบการปลูกพืชแบบไฮโดรโปรนิกส์ ซึ่งการปฏิบัติในลักษณะนี้เป็นสิ่งที่ดีสำหรับปลา เพราะรากพืชและจุลินทรีย์ที่อยู่บริเวณรากพืช จะใช้ธาตุอาหารเหล่านี้จากน้ำในถังเลี้ยงปลา สารอาหารเหล่านี้เป็นสิ่งที่มีการผสมผสานกันหลายชนิดจากสิ่งปฏิกูลของปลา สาหร่ายและการย่อยสลายของอาหารปลา ซึ่งสิ่งปนเปื้อนเหล่านี้จะทวีความเป็นพิษรุนแรงขึ้นในถังเลี้ยงปลา แต่สิ่งเหล่านี้ก็ทำหน้าที่แทนปุ๋ยสำหรับการปลูกพืชแบบไฮโดโปรนิกส์ ในทางกลับกันรางปลูกไฮโดรโปรนิกส์ทำหน้าที่เป็นระบบกรองแบบชีววิธี ซึ่งจะเปลี่ยนสารประกอบพวกแอมโมเนียให้กลายเป็นสารประกอบพวกไนไตรท์และไนเตรทตามลำดับ รวมถึงสารประกอบในกลุ่มพวกฟอสฟอรัส ทำให้น้ำมีความสะอาดเพียงพอซึ่งจะถูกนำกลับมาใช้ในถังเลี้ยงปลา นอกจากนั้นยังพบว่าบักเตรีบางชนิด เช่น Nitrifying bacteria ที่เปลี่ยนแอมโมเนีย (NH3X) เป็นไนไตร์ (Nitrie) และไนเตรท (Nitrate) ที่อาศัยอยู่ในกรวดและอยู่ร่วมกับรากพืช สามารถแสดงบทบาทในวัฎจักรอาหาร ในกลุ่มของไนโตรเจนได้ ซึ่งถ้าปราศจุลินทรีย์เหล่านี้ระบบทั้งหมดจะหยุดทำงานทันที นักปลูกพืชและเกษตรกรได้พูดถึงอควาโปรนิกส์ได้หลายเหตุผล ดังนี้ 1.ผู้ปลูกพืชไฮโดรโปรนิกส์ได้ให้มุมมองว่า สิ่งปฏิกูลขอปลาเปรียบเสมือนปุ๋ยอินทรีย์ซึ่งทำให้พืชเจริญ 2.ผู้เลี้ยงปลาได้ให้มุมมองว่า การกรองโดยชีววิธี ปลาสามารถเจริญเติบโตได้ดีกว่าการเลี้ยงปลาในตู้เลี้ยงทั่วไป3.ผู้ปลูกพืชคิดว่า อควาโปนิกส์ เป็นวิธีที่จะผลิตผักไฮโดรโปนิกส์แบบอินทรีย์ สู่ตลาดที่มีความนิยมอย่างยิ่งในปัจจุบัน เพราะการผลิตแบบนี้ได้ปุ๋ยจากมูลปลาที่มีคุณค่าซึ่งเป็นทางเลือกที่ไม่ต้องหาธาตุอาหารให้กับการปลูกพืช 4.สามารถผลิตได้ทั้งปลาและผักในเขตทุรกันดาร 5.อควาโปนิกส์ เป็นต้นแบบที่สามารถทำงานได้จริงในการผลิตอาหารแบบยั่งยืน โดยเป็นการเพาะปลูกพืชและเลี้ยงสัตว์รวมเข้าด้วยกัน มีการหมุนเวียนสารอาหารและการกรองน้ำร่วมกัน อควาโปนิกส์ นอกจากเป็นการประยุกต์ใช้เพื่อเชิงการค้า ยังเป็นแนวคิดที่นิยมในการถ่ายทอดในเรื่องของการรวมระบบทางชีววิทยากับการท่องเที่ยวเชิงเกษตร และการเรียนการสอนทางเทคโนโลยีของอควาโปนิกส์เป็นเทคโนโลยีที่มีความซับซ้อน ต้องการการจัดการและการตลาดของผลผลิตที่แตกต่างกันสองผลิตภัณฑ์ จนกระทั่งปี 1980 ได้มีความพยายามอย่างมากที่จะผสมผสานไฮโดรโปนิกส์และการเลี้ยงปลาหรือสัตว์น้ำ และในที่สุดได้เกิดเป็นเทคโนโลยีที่เรียกว่า อควาโปนิกส์ ซึ่งเป็นเทคโนโลยีสมัยใหม่ที่มีประสิทธิภาพในการผลิตอาหารที่ปราศจากการปนเปื้อนของสารเคมี และเป็นการผลิตอย่างยั่งยืนไม่เกิดผลกระทบต่อผู้บริโภคและสิ่งแวดล้อม ดร.ราเชนทร์ วิสุทธิแพทย์ ฝ่ายเทคโนโลยีชีวภาพ สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย (วว.)

ระบบนี้กำลังเป็นที่นิยมในต่างประเทศ ซึ่งตอนนี้ผมกำลังศึกษาอยู่ครับ หากเพื่อนๆสนใจ ลองค้นหาใน Google ดูโดยพิมพ์คำว่า Aquaponic ส่วนผมกำลังทดลองอยู่หากมีความคืบหน้าประการใดจะมาอัปเดทข้อมูลให้ได้ติดตามกันอีกครั้งครับ

         หลังจากได้ลองศึกษาดูในเว็ปต่างๆ (ส่วนให้เป็นเว็ปนอก) ก็เลยลองออกแบบดู ได้หลักการทำงานตามภาพด้านล่างนี้ เหลือแค่ลอง ลงมือปฏิบัติจริงเท่านั้น

การทดลองภาค ปฎิบัติ

คลิ๊ก  ตามไปดูการทดลองภาคปฎิบัติ กันครับ